Określanie kierunku i kąta nachylenia stoku
Kierunek stoku jest to kierunek jego największego spadku. Kierunek największego spadku na mapie określa się tak, że z danego punktu prowadzi się krzywą, która przecina najbliższe warstwice pod kątem prostym. Krzywa taka nazywa się linią spadu (a).
Kierunek spadku ustala się według wskaźników (kresek) spadu lub kierunku malejącej wartości warstwic.
Wskaźnik (kreski) spadu są to krótkie kreseczki, które wykreśla się na niektórych warstwicach w kierunku spadku (b).
Kierunek spadku stoku od punktu A do B jest zgodny z kreskami spadu.
Określanie spadku stoku według mapy. Podziałka kątów nachylenia:
Podziałką kątów nachylenia (spadu) nazywamy specjalny diagram umieszczony na południowym marginesie mapy. Cyfry opisane przy poziomej podstawie określają wielkość nachylenia w stopniach. Linie pionowe oznaczają odstępy między sąsiednimi warstwicami. Podziałkę kątów nachylenia skonstruowano w formie diagramu umożliwiającego interpolację wartości pośrednich. Na mapach przedstawiony jest diagram do podwójnej wysokości warstwowej; jeden dotyczy wysokości między warstwicami zasadniczymi, drugi - wysokości między warstwicami pogrubionymi. Ma to miejsce wtedy, gdy warstwice przebiegają bardzo gęsto. Sposób określenia nachylenia (spadku) stoku pokazuje rysunek.
Cyrklem lub paskiem papieru mierzy się odległość między dwiema warstwicami zasadniczymi (lub pogrubionymi). Odcinek ten przykłada się do odpowiedniej linii prostopadłej na diagramie i odczytuje wartość nachylenia stoku (na rysunku odcinek AB=1o40', CD=8o50'
Obliczeniem:
D - podstawa stoku Kąt alfa - spadek (nachylenie stoku) h - wysokość stoku
Wzór:
Wzór przybliżony:
(dla kątów do 25o nachylenia stoku)
Przykład:
- na mapie pomierzono wartości h i D. Wysokość stoku (h)=50m (5 wysokości warstwicowych). Podstawa stoku (D)=150m (zmierzona na mapie między dwoma warstwicami pogrubionymi przy pomocy podziałki liniowej).
- obliczenie spadku stoku: po podstawieniu do wzoru spadek równy 20°
Szacunkowo
Dla cięcia warstwic zasadniczych, nachylenie stoku odpowiadające podstawie stoku (t.j. odstępowi poziomemu między warstwicami) 1 cm, jest stałe niezależnie od skali mapy i równa się 1o12'. Dzięki temu przy szacowaniu nachylenia stoku (do 25o) należy posługiwać się następującą regułą:
Nachylenie stoku jest tyle razy większe (mniejsze) od 1o12' ile razy jego podstawa między dwiema sąsiednimi warstwicami jest mniejsza (większa) od 1 cm. W celu dokładniejszego pomiaru odstępu między warstwicami należy użyć linijki z podziałem milimetrowym.
Przykłady:
1. Odstęp między warstwicami AB określony na mapie wynosi 0,5 cm, nachylenie stoku w tym miejscu wynosi:
1o12' x 1/0,5 = 1o12' x 2= 2o24'
2. Odstęp między warstwicami BC określony na mapie wynosi 1,5 cm, nachylenie stoku w tym miejscu wynosi:
1o12' x 1/1,5 = 1o12' x 2/3 = 0o48'
